Research

30 views

Kamu Kesiminde Kariyer Uzman İstihdamı

Kamu Kesiminde Kariyer Uzman İstihdamı
of 22
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Share
Tags
Transcript
  1 KAMU KESİMİNDE KARİYER UZMAN İSTİHDAMI 1   Mehmet Rauf Karslı 2   ÖZET:   Modernleşme ile birlikte devletlerin üstlendiği fonksiyonlar artmış ve çeşitlilik göstermiştir.   Bu gelişmelerin bir neticesi olarak bazı devletbirimlerinde ihtisaslaşmaya gidilmiş ve nitelikli personele duyulan ihtiyaçartmıştır. Ülkemizde de vergi reformlarının   uygulanmasında nitelikli personeleduyulan ihtiyacı karşılamak üzere 1945 yılında Hesap Uzmanları Kurulukurulmuştur. Hesap Uzman Yardımcısı olarak atanmak için diğer memurlar  da aranmayan birçok nitelik ve özel yarışma sınavında başarılı olma şartıaranmıştır. Hesap Uzman Yardımcılarının Hesap Uzmanı olarak atanması iseüç yıllık yetişme süresini tamamlamalarına ve yetişme süresini takiben yapılanyeterlik sınavında başarı göstermelerine bağlanmıştır. Hesap Uzmanlarınınistihdamında getirilen yenilikler  sonradan kurulan ihtisas birimlerine örnekteşkil etmiştir. Böylelikle merkezde “ kariyer u zman” olarak tabir edilen niteliklipersonel grubu ortaya çıkmıştır.   Zamanla kariyer uzman istihdamının taşra vebakanlıklar ölçeğinde yaygınlık kazanması hedeflenmiştir. Uygulamalar  neticesinde, ihtisas birimlerinde görev yapan kariyer uzmanların yanında , memurlarca yürütülen görevleri daha verimli biçimde ifa etmek üzere dekariyer uzmanlar istihdam edilmeye başlanmıştır. Kurumsal uzmanlaşmanınyaygınlık kazanmasıyla ortaya çıkan karmaşık durum sebebiyle, istihdamedilen uzmanların farklı kategorilerde ele alınması yerinde olacaktır.   ANAHTAR KELİMELER: uzmanlaşma, kariyer uzmanlık, kurum uzmanı, alan uzmanı   1   Vergi Dünyası Dergisi, Ekim 2013, Sayı: 386, s.92 - 101 sayfa aralığında yayımlanmıştır. PASAFEC: Rethinking Public Administration in XXI st Century: Strategic Approaches For  Enhancing Capacities International Conference (XXI. Yüzyılda Kamu Yönetiminin YenidenDüşünülmesi: Kamu Çalışanlarının İlişkiler, İletişim ve İşbirliği Alanlarında KapasitelerininGeliştirilmesi) Uluslararası Konferansında 13/06/2013 tarihinde sunulan tebliğ temel alınarakhazırlanmıştır.   2   Devlet Personel Uzmanı    2 1. GİRİŞ Devletler, başta askeri ve mali fonksiyonlarını yerine getirebilmek içinhemen her dönemde nitelikli insan gücüne ihtiyaç duymuştur. Sosyo-ekonomik ve teknolojik gelişmeler neticesinde modern devletlerin üstlendiği fonksiyonlar genişlemiş ve aynı zamanda da çeşitlenmiştir. Hizmet sunulan alanlarıngenişlemesi ve çeşitlenmesi ise farklı alanlardan yetişmiş, nitelikli personeleduyulan ihtiyacı artırmıştır.   Kubbealtı Lugatı’na   göre “uzman”, “Belli bir konuda , belli bir işte bilgisi   ve becerisi çok olan kimse ,   belli bir konu üzerinde çalışmış ve derinleşmiş olankimse, mütehassıs” anlamına gelmektedir. Tanımdan anlaşılacağı üzereuzman sınırlandırılmış bir konu üzerinde detaylara vakıf kimseleri işaret etmektedir. Türk kamu yönetiminde uzman personelin çalıştırılmasının pek çokörneği mevcuttur. Bunların en eski ve yaygın örneklerinin tabipler  3   ve öğretim 4   elemanlarında karşımıza çıktığını söyleyebiliriz.   2 . KARİYER UZMAN İSTİHDAMININ ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ  2 .1. İlk   Kariyer Meslek Örneği Olarak   Hesap Uzmanlığı   1925 yılında 522 sayılı Kanunla Aşar’ın kaldırılması ile Cumhuriyetdöneminin ilk ve önemli vergi reformu gerçekleşmiştir. Aşar’dan doğanboşluğun doldurulması için ilk olarak 1926 yılında 755 sayılı “Kazanç Vergisi 3   Örneğin, 11/04/1928 tarihli ve 1219 sayılı “Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasınaDair Kanun”un 8’inci maddesinde, “Türkiye'de icrayı tababet için bu kanunda gösterilenvasıfları haiz olanlar umumi surette hastalıkları tedavi hakkını haizdirler. Ancak herhangi bir şubei tababette müstemirren mütehassıs olmak ve o unvanı ilan edebilmek için Türkiye TıpFakültesinden veya Sıhhıye Vekaletince kabul ve ilan edilecek müessesattan verilmiş ve yahut ecnebi memlek etlerin maruf bir hastane veya laboratuvarından verilip Türkiye Tıp Fakültesincetasdik edilmiş bir ihtısas vesikasını haiz olmalıdır.” hükmü bulunmaktadır.   4   Diğer bir örnek de, 25/06/1958 tarihli ve 7163 sayılı “Türkiye ve Orta - Doğu Amme İdaresi Enstit üsü Teşkilat Kanunu”nun “Beş yıl muvaffakiyetle Enstitüde asistanlık yapanlar arasındandoktorasını başarı ile verdikten sonra eserleriyle tanınıp 5 kişilik bir jüri marifetiyle imtihanlaçalıştığı sahada olgunluğu tesbit edilenlerden veya Enstitü dışından eserleri ve amme idaresiyle ilgili sahalardaki çalışmalariyle tanınmış kimseler arasından 5 kişilik bir jüriceseçilenler Enstitüdeki öğretim ve araştırma işlerinde mütehassıs olarak vazife görürler.”hükmünü getiren 14’üncü maddesidir.    3 Kanunu” getirilmiştir. Aşar’ın boşluğunu gidermek için yürürlüğe konulan ikinciönemli vergi, umumi istihlak vergisi olmuştur. Bunu zaman içinde hususiistihlak vergisi izlemiş ve zaman içinde bunlar muamele vergisinedönüşmüştür. Beyana dayanan bu vergilerde de, kazanç vergisinde olduğugibi, yeni inceleme elemanlarına ihtiyaç duyulmuştur.    Ancak bu tür elemanlar Bakanlık personelinden karşılanamadığı için, bu hizmetin piyasadan sağlananve serbest olarak çalışan muhasebecilere verilmesi uygun görülmüş, bunlarınsözleşmeli olarak çalıştırılması yoluna gidilmiştir.   Piyasadan tedarik edilen ve sözleşmeli olarak çalıştırılan elemanlara Hesap Mütehassısı diye yeni bir unvan verilmiş ve bunlar, “kazanç vergisi hesap mütehassısları” ve “muamele ver  gisi hesap mütehassısları” olmak üzere iki sınıfa ayrılmıştır. Vergiincelemesi yapan bu mütehassıslar Devlet memuru olarak kadroya alınmamış,ücretleri de bütçenin (E) tertibinden ödenmiştir.   İş hacminin artması sonucundahesap mütehassıslarının sayıları artırılmış, İstanbul dışında İzmir’de yenigruplar teşkil olunarak defterdarlıklara bağlı ve bir Baş Hesap Mütehassısıyönetimi altında çalışmalarını sürdürmüşlerdir.   Hesap Mütehassıslığının gelişmesi ve genişlemesi açısından 1934yılında kabul edilen iki   vergi kanunu önemli bir aşamadır. Bunlardan ilki 1926yılındaki Yasa’nın yeniden ele alındığı 2395 sayılı “Kazanç Vergisi Kanunu”,diğeri ise 2430 sayılı “Muamele Vergisi Kanunu”dur. Bu düzenlemelerleKazanç Vergisi Hesap Mütehassısları ve Muamele Vergisi Hesap Mütehassısları ilk kez vergi incelemesi ile görevli elemanlar haline getirilmiş,yeni bir kimlik kazanmışlardır. 1934 tarih ve 2395 sayılı Kazanç Vergisi Kanunuiçinde Hesap Mütehassıslarına ilişkin hükümler şöyledir:   1) Maliye Bakanlığının uygun göreceği yerlerde kazanç vergisibeyannamelerinin incelenmesi ile görevli yeminli Hesap Mütehassıslarıkullanılır.   2) Mütehassısların yüksek öğrenim görmüş ve Maliye Müfettişliğinde,Sayıştay Murakıplık veya üyeliğinde veya mali ve ticari işletmelerde en az beş  4 yıl başarı ile çalışmış olmaları, muhasebe usullerini, Vergi ve TicaretKanunlarını iyi bilmeleri şarttır. Eşitlik halinde yabancı dil bilenler tercih olunur.   3) Hesap Mütehassıslarının görevleri, sayıları, ne şekilde çalışacakları,seçilme ve denetleme usulleri yönetmelikte gösterilir.   4) Hesap Mütehassısları, mükelleflerden, verginin tespitine yarayacakher türlü hesabın ve bu hesaplara ilişkin belgelerin kendileri tarafından veyavekilleri aracılığı ile gönderilmesini yazılı olarak isteyebilirler.  5) Hesap Mütehassısları, resmi dairelerden ve kişilerden görevinikolaylaştırmaya yarayacak her türlü bilgi ve belgelerin, noterlerden kazançvergisi ile ilgili hususların bildirilmesini, bankalardan, borsalardan, şirketlerden,ticaret odalarından, meslek kuruluşlarından görevleri ile ilgili bilgilerinverilmesini yazı ile istemeye yetkilidirler.   Böylece, vergi denetimi işinde prensip olarak Hesap Mütehassıslarınınçalıştırılması kabul edilmiş, bunların atanma koşulları, nitelikleri, yetkileri,görevlerini yerine getirme şekilleri kanun hükmüne bağlanmış ve bir denetimörgütünün temeli atılmıştır. Fakat kadrolarının yine genel bütçenin E cetvelindeher yıl yeniden gösterilmesine devam edilmiştir. Hesap Mütehassıslığına ait buyasal statü, bazı ufak değişikliklerle 1945 yılının Mayıs ayı içinde kabul edilen4709 sayılı kuruluş Kanunu’na kadar devam etmiştir  5 .  Anılan Kanunungerekçesinde Hesap Uzmanlarına duyulan ihtiyaç şu şekilde ifade edilmiştir:   “Beyanname usuliyle tarh ve cibayet olunan vergilerin hakikî vesihhatli rakamlara, dürüst ve samimî beyanlara müstenit bul  unup bulunmadığını tetkik ve tesbit etmekle mükellef bulunan hesapmütehassıslarının her şeyden evvel ticaret ve sanayi aleminin çeşitli  hususiyetlerini bilen ve anlayan kimselerden intihap edilmesi zarureti, bunların hususi bir vukuf ve ehliyet sahibi olmalarını iktiza ettirdiği gibi her gün piyasanın birbirinden ayrı ahlâkta insanlariyle temas ve butemasta memleketin malî otoritesini temsil etmeleri itibariyle de hususi  5  http://www.hud.org.tr/icerik/hesap-mutehassisligindan-hesap-uzmanligina-   5 bir karektere ve müstesna manevi vasıflara sahip bulunmalarını zaruri kılar  6  .”    Buna göre, Hesap Uzmanları, ticaret ve üretim dünyasının işleyişinehâkim, özel niteliklere sahip kişiler arasından seçilecektir. Hesap Uzmanlarınınteknik bilgilere ek olarak temsil ve iletişim kabiliye tine de sahip, iktisadi aktörlerle sürekli temas halinde olan ülkenin mali otoritesini temsil eden bir nitelik sergilemesi gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, bu sorumluluk ve yetkileresahip olacak personelin ahlak ve vakarı da en üst düzeyde tutulması hede flenmiştir.   Hesap Uzman Yardımcılığına atanabilmek için; memur olacaklardaaranan genel şartlara ek olarak; i. Siyasal Bilgiler Okulundan ya da İktisat ve Hukuk Fakültelerinden mezun olmak,ii. 35 yaşını doldurmamış olmak ve  iii. yapılacak özel yarışma sınavında başarı gösterme şartıaranmıştır  7 . Bunun dışında Kanunda “görevin gerektirdiği niteliklere sahip olmak”  ifadesine yer verilmiş ve idarenin düzenleyici işlemlerle yukarıda yazan şartlara ek yenişartlar belirlemesine imkân tanınmıştır. Yapılan yarışma sınavlarında; maliye,muhasebe, iktisat, hukuk ve yabancı dil alanlarında 8   başarı gösteren adaylar Hesap Uzman Yardımcısı olarak atanma hakkını elde etmiştir.   Üç yıllık yetişme süresini tamamlayan ve yapılacak yeterlik sınavındangeçer not alan uzman yardımcıları   ise Hesap Uzmanı olarak atanma hakkını elde etmektedir  9 . Başka   bir deyişle, diğer memurlardan farklı nitelik şartlarınıtaşıyan ve özel yarışma sınavında başarı gösteren Hesap Uzman 6   Başbakanlık Muamelat Umum Müdürlüğü Tetkik Müdürlüğünün 71/204/1760 sayılı yazısı.   7   23/03/1945 tarihli ve 4709 sayılı Hesap Uzmanları Kurulu Kurulmasına ve Maliye BakanlığıMerkez ve İller Kadrosunda Bazı Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanunun 3 üncü maddesi 05/04/1945 tarihli ve 5974 sayılı Resmi Gazete.   8   Hesap Uzman Yardımcısı alımı sınav ilanı15/10/1951 tarihli Milliyet Gazetesi s.7.   9   23/03/1945 tarihli ve 4709 sayılı Kanun 4 üncü maddesi.  
Advertisement
Related Documents
View more
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks